نووسینی: نەسرین قاسمیانی (بەدیع)

رۆمانی گێژاو پێش ئەوەی بەس چیرۆکێک بێ، تێڕامانێکی قووڵە لە سەر پەیوەندی نێوان مـرۆڤ، نیشـتمان، رابـردوو، نـاسـنامە و چـارەنووس. تێڕامانێک کە پرسـیار دەکات ئایا مرۆڤ دەتوانێت لەو ئازار و مــێژووەی پــێش خــۆی هــەبووە رزگار بێت، یان بەردەوام ناچارە لە ناو گێژاوی ئەو رابردووەدا بسوڕێتەوە؟

نـووسەر لـە رێی گـێڕانەوەی ئاســایی ژیانی پـیاوێکی ئـاسایـی خەڵکی بانەی کـوردســتان پـرسگەلـێکی بنەڕەتـی وەک پـرس لە مانای ژیـان، پــرسـی چارەنووس، پرسی شوناس و ناسنامە دێنەتە ئاراوە. ” مــن بێزارم… نــاوم بێزارە… خەڵکی بانە”. ئەم رسـتە بە رواڵەت ئــاســایــیە بنەمای هەموو رۆمانەکەیە”. بـێزاری، یـەکەم گــــێڕانــــەوەی بــــاری دەروونـی مرۆڤـێکی مانـدووە، مـرۆڤـێکی بێتاقەت و دڵـتەنـگ. وشـەی “بـێزار” دەسـتبەجـێ لـە رێـگای کـایـەیـێکی زمـانـەوانـیەوە دەەبـێ بـە ”ناو” کە شـوناسـە و قـارەمانـی چـیرۆکەکە لـە زەیـنی خـوێـنەردا لە سـەر ئــــەو شــــونـاســــە دادەڕێــــژێـت. لە هـەمـان رسـتەوە نـووسەر بە لـێهاتـوویــێکی زۆر ئـەو چارەنووسە گرێدەدات بە جوگرافیایێک و نیشتمانێکەوە. کـاراکـتەرەکـە لە سەرەتـاوە بـاس لە “مـن” دەکات، بەڵام بـۆ ناسـاندنی خـۆی. دەســتبەجــێ ئــەو “مــنە” بــە نـاوی شــوێــنەوە دەبـەســتێتەوە و، دەڵــێ خـەڵکی بانە. لـێرەدا پـێکەوە هـــاتنی وەسـف، شـونـاس و جــوگـرافــیا، ئـاماژەیـە بـــە کاریـگەری هــەرکام لەوانە لە ســەر ئــەوەی “مــن” کــێم و چ کــەسـایـەتیێکم هــەیــە، ئــازارەکــانــم چین و چۆن لە ژیانی مندا رەنگ دەدەنەوە. رسـتەی خـەڵکی” بــانەم” دەتواـێت رســتەیــێکی نـەتەوەیــی و شــانـازی بــێت، بەڵام بــێزار دەسـتبەجێ ئـەم بـیرە ئاڵـۆز دەکات و روانگەی رێــژەگـەرانەی (نسـبیگـرایەنـەى) خـۆی بـە نسـبەت شـتانـێک وەک نیشـتمان، وەک ئـەوەی کـوڕ یـا کـچی کـێ بـی دەردەخات و هەر زوو دەڵـێ: “نـێشمان رێکە وتـە “ واتــە کــەس لە هــەڵــبژاردنــی شــوێــنی لەدایـکبوونی خـۆیدا رۆڵ ناگــێڕی. لە رێــی ئەم رســتەوە نـووسـەر لە رێـی داڕشــــتنی کـەسـایەتی چــــیرۆکـەکـەوە تــێڕوانـینێکی جـــیاواز لە شــونـاس روو دەکـات و، دەڵێ “بــانــەیــی بــوون هــەڵـبژاردنی ئەو نەبـووە و ئەگەر دایک و باوکی لە شــوێنێکی دی بــوونــایــە ئــەو خـەڵــکی بــانـە نــەدەبـوو”. نـووسەر بــەم رسـتەیە دەیـهەوێــت مـرۆڤ لە بـەند و ســنووری چـەمکگەلـێکی رەق کە نیشــتمان پــیرۆز دەکەن) پـیرۆز وەک ئــــەوەی پـێگەی پــەرسـتشی پـێدەبەخشن، رزگـار بکات. لە هــەمان کاتدا برینی نیشــتمانـێکی نـائاسایی و ناسەقامگیری وەک کوردستان لە بیر ناکات. ئـــەو نــاوی بـــێزارە و خەڵکی بـانەیـە کـــە خــۆی هـــێمای نیشـتمانێکی بـــە ئـــازارە. یـەکـەم رسـتەی کـاراکـتەر دوای نـاسـانـدنـی خـۆی پـێداگری نـووسـەرە لە سـەر ئـەوەی نیشــتمان ئــەمــرێــکی بــە رێــکەوتــە لە هەمان کاتــدا رۆمــانـەکـە نـیشانمان دەدات کــە ئـەو رێکەوتـە بـە تـێپەڕبـوونـی کـات لە نـاخـی مـرۆڤـدا نیشتەجـێ دەبـێت. هـەر بـۆیـشە نیشــتمانـی رۆمـانەکە جـێگەیێکی خەیاڵی نـیە، بــەڵــکوو جـوگـرافــیایــێکی راســتیە و تـەنانـەت لە شــوێنێکی جوگـرافیاییش زۆرتـرە و بــوونـێکی زیـندووی هەیە. ئەگەر بانە وەک جـوگـرافـیا بـریــتیە لەچەمی گـەورە، ئـاربـەبا و بـابـۆس و… وەک لە مانای هـەژاری و کارکردن، سـنوور و بـوونـێکی زیـندوو بـریـتیە دووری، شـــۆڕش و نــائـــارامـی، زمـان، بـــیرەوەری، خــۆشـەویسـتی و کارەسات. نـووسەر دەڵێ “چـون نـاوی نیشـتمانـم بـردووە بـە هـەڵـە لـێم تـێ مەگەن، دەڵێ من ئـەم رۆمانە نانووســم بـۆ ئەوەی بـاسی خـۆشــەویســتی نیشــتمانـتان بـۆ بـکەم بـە پــێچەوانـەوە مــن لەو باسە زۆر دوورم و دیسان پــێداگـری دەکاتـەوە لەســەر ئەو بــیرۆکەی خـۆی کە “نیشـتمان رێکەوتە”، ئەو پـێداگـریەی نـووسەر، نـاسنامە دەخـاتـــە نـاو گومانەوە، بـەڵام لە هـەمـان کاتـدا نـووسـەر وەسـفی نیشـتمانـێکی راسـتیمان بـۆ دەکـت (بـانـە). ئـەوەی رۆمـانـەکـە لە نیشـتمانـێکی راسـتیدا روو دەدات نەک لە فەزایـێکی خەیاڵی سـازکـراوی زەیـنی نــووسـەر، پـــێمان دەڵێ نیشـتمان ئـەگـەرچـی سـروشـتێکی پـیرۆز و ئەبەدی نیە بەڵام ئـەو دەبـێتە بـەشـێک لە مــێژووی ژیانی هــەر تـاکێک، دەبــێتە بــەشــێک لە بــوونـی مــرۆڤ و تـێپەڕبوون لێی ئاسان نـیە. پارادوکـسی جـوانی رۆمانەکـە لـێرەدایە. ئــەو شتەی بــە رێکەوت پـێمان دراوە دەتـوانـێت بـبێتە یـەکـێک لە قـووڵـتریـن بـەشەکانی بوونمان. ئـەو بانەیی بوونی هـەڵنەبــژاردوە بەڵام بـانە بــە کۆڵانن، ماڵ، خـێزان، خـۆشــەویســتی، مـێژوو و بـیرەوەریەکانـییەوە لە نـاخـیدا جـێی بـۆتەوە. نـووسەر لە رێی دەربڕێنی ئــەو پارادوکـسەوە ئــەو پــرســیارە بــنەڕەتـیە فــڕێدەداتـە نـاو زەینی خــوێـنەر کە ئەو شـتانەی بە بێ هەڵبژاردنی ئـێمە، لەگـەڵ لەدایکبوونـمان لە ژیانـی ئــێمەدا هەن تـا چ رادە شــونـاســی راســتی ئــێمە پێناسە دەکەن؟ وشـەی “گـێژاوە” و بـە بـڕوای مـن هـێمای بـنەمـایـی رۆمـانـەکـەیـە. گـێژاو لـێرەدا تـەنـیا گـێژ بـوونـی تـاکـێک نـیە، بـەڵـکوو گـێژاوی نـاسـنامـەیـە. مـرۆڤ لە نـێوان ئـەوەی خـۆی هـــەڵـیدەبـژێـرێت و ئـــەوەی مـێژوو و نیشـــتمان و خــێزان پـــێی دەبـــەخــشن بـەردەوام دەســوڕێــتەوە. کــاراکــتەری ســەرەکــی رۆمــانـەکــە دەڵێت نـاوم بــێزارە نـەک ئــەوەی لە ژیـان بـێزار بـم هـەر نـاوم بـێزارە، دەنـا بـگرە ژیـانـم زۆر پێخۆشـە. دەقـەکـە دەڵـێ بـێزار لە سـەرەتـادا لە ژیـان بـێزار نـیە و هـەرچـەنـد لە رۆمـانـەکـەدا بـە روونـی نـایـڵێ بەڵامم وەک خـوێـندنـەوەیـێکی ئـەدەبـی دەکـرێ ئـەو تـێگەیشـتنەمـان لـێ هـەبـێ کـە نـاوەکـەی پێشــــبینی چــــارەنـووسـی ئـەو دەکـات. لە لاپــــەڕەی ٤٦ دا بــــاس لە هـــۆکـارەکـانــی نــاونــانی بـێزار دەکـــات وا کـــە مـامـاکـــە ســـەری ســـوڕدەمـێنێ کـــە بـۆچـی نـاوی مـناڵـێکی جـوانـیان نـاوە بـێزار و، دەڵـێت هـەر نـاوێـک دەبـێ هـۆکـارێـکی هەبـێت بـەڵام بـێزار خــۆی لێرەدا رســـتەیـــێکی زۆر گــریـــنگ بـــاس دەکـــات و دەڵـــ ێ“مـەرج نــیە هۆکـــارەکـــان لە پـــش رووداوەکـــانــەوە بـــن، جــاری وایـــە هۆکـــارەکـــان دوواتــر لە دوای رووداوەکـــانــەوە دێـــن”. لە رۆمــانـەکــەدا دەبــینین نـاوەکــە خـۆی پێشــبینی چــارەنـووس دەکــا وەک زۆربــەی ئــەو شــتانـەی کــە لە هــەڵــبژاردنـیانـدا رۆڵــمان نـەبــوە وەک نیشــتمان وەک بــنە مــاڵــە و… هــەمــوو ئــەو شــــتانـەی بــــە هـەڵـبژاردنـی خـــۆمـان نـەبـوون بەڵامم لە ژیــــان و چــــارەنـووسـمانـدا کـاریـگەری بـنەڕەتـیان هـەیـە هـەر وا کـە لە کـاتـی نـاو لـێنان لە بـێزار هـیچ هـۆکـارێـک بـــۆ هـــەڵـــبژاردنــی ئـــەو نــاوە نــەبـــوو بـــەاڵم ژیـــانــی داهـــاتــووی ئـــەو مـانــای بـــە نــاوەکـــە بـەخـشی هـەر واکـە لە لاپەرەی ١٠٥ دا دەڵـێت “ئـەمـە رێـکەوتـە یـان ئـەویـش لە سـەر رێـگایـە بـەرەو بـێزاری؟“ بــێزار خـۆی بــە ئــەنـقەســت نـاو و بــوون لە یــەک جـیا دەکاتـەوە “مـن نـاوم بـێزارە بەڵام بـێزار نـیم بـگرە ژیـانـم پێخۆشـە” ئــەو مــاجـوومــی دەفــرۆشــێ، بــە کۆڵانـەکــانـی شــاردا دەگـەڕێــت، ژیــانـی بــە هـەمــوو ســــادەیــیەوە پـێ خــــــۆشــە بەڵام تــــراژدیــای رۆمــانـەکە هــــەر لـێرەوە دەســــت پـێدەکـات. ئـەو کـەسـەی کـە دەڵـێ ژیـانـم پـێ خـۆشـە کـەمکـەم بـە بـۆنـەی رووداوەکـان دەگـــاتـە شــــوێــنێک کـە ژیـانـی خـــۆشـی و پــــڕشـنگیش دەشــــێوێــــنێ. بێزار لە نـاو ژینگەیــێکدا گـەورە بووە کــە هــەڵهاتـن، کـوشتن، چــەک، گـرتـن و مــردن بــەردەوام لە دەوروبـەریـدا هەن. ئـەم مـێژوە بـە شـێوەیـێکی نـاراسـتەو خـۆ دەچـێتە نـاو دەروون و تــێڕوانــینی ئـــەو بـــۆ ژیـــان. یـــەکـــەم بـــەریـــەکـــکەوتــنی (مـواجهە) بـێزار و مـێژوی ئـــەو شوێنەی لێی لەدایکبووە لە مێژووی خێزانەکەی خۆیەوە دەست پێدەکات. دایک و باوکـی بـێزار لە ســـەردەمی شـــۆڕش و شـــەردا گوند بە گوند و شـــاربەشـار لە تـرسـی کـوشـنت و تـۆڵـە هـەڵـدێـن، شـۆڕش سـەرەتـا بـۆ بـێزار و خـەڵـک وەک مـوعـجیزە وایە، خـەڵـک دەڕژێـنە سـەر شـەقـام و داوای رووخـانـی حـکومـەت دەکـەن بەڵام ئــەو مــوعـجیزەیــە زوو دەگـۆڕدرێــت و یــەکگرتـویــی کــاتـی شــۆڕش نـامــێنێ، هـێزی چـەکـداری حـیزبـەکـان سـەر هـەڵدەدەن، هـەر لایـەنـێک دەیـەوێـت دەسەڵاتـی خـــۆی بـسەملـێنێت و دواتـر شــــەڕ دەسـت پـێدەکـات. کـوردسـتان دەکـەوێــــتە ژێـرئـابـلۆقـە و کاروبـاری رۆژانـەش تـێکدەچـێت. واتـە خـــەباتـێک کـە بــــە هـیوای ئـازادی دەسـت پـێدەکـات لە ئـەزمـونـی بـێزاردا بـە تـرس و شـەڕ لە هـەمـوو لایـێکەوە نـائــارامــی و چەک کـۆتایی پــێ دێت. بــە رادەیــێک کــە هــەواڵــی ئــێعدام کــە دەکـرێ دەبـــێتە بـــەشـــیێکی ئـــاسایی لە ژیانی رادەی بـــەرەو ســـەری تـوند و تــیژی بـێرۆژانەی خەڵک. کـاریــگەری ئــەم دۆخـە لە ســەر بــێزار زۆر جـوان لە هــەڵــبژاردنـی مــاڵــەکــەیــدادا دەردەکــەوێــت. ئـەو حــەزی لە نـاو شــار نـیە، خـانـووە دوورەکــە بــۆی ئــارامــترە چونکا لەوێ ئـاگـای لە گـرتـن، ئـێعدام و پـشکنین نـیە و تـەنـیا هـەواڵـەکـانـیان دەبـیسێ. ئـەم خــاڵـــە زۆر گــریـنگە، بـــێزار لە بـــەرانــبەر تــونــد و تــیژیـدا نــاوەسـتێ ئەو نابـــێت بـــە خـەبـاتـگێڕ بـەڵـکوو لە نـائـارامـی نیشـتمانـەکـەی پـەنـا بـۆ ژیـان دەبـات، بەڵام لە کـۆتـایی چــیرۆکـەکـە دەبــــینین ژیــــانـیش پــــەنـای نـادات. بێزار دەیـەوێــت لە گـــەڵ پــــڕشــــنگ ژیــانـێکی ئــاسـایــی دروسـت بکات. ئاســتی ئــارەزووی بــێزار تـا ئــەوەنـدە لە ژێــر کـاریـگەری مـێژووی تـونـد و تـیژیـێکدایـە کـە لە دەور و بـەری خـەریـکە روو دەدات کـە بـــەخــتەوەری هـەنـدێ جــار بـۆ ئەو بەس بـــە مـانای زیـــندوومـانە. لەو جــێیەدا کە دەڵـێ ”بـنەمـاڵـەی زۆر بـە بـۆنـەی شـەڕ و فـیتنەوە تـیا چـوون بەڵام ئـێمە هێشـتا زرپ و زیندووین. بــێزار خـۆی لە سـیاسەت و شەڕ دوور دەخـاتـەوە، بەڵام نـاتوانـێت شــەڕ لە ناخی خـۆی و ژیانـی خۆی دوور بکاتەوە. مـێژووی هـەڵهاتـن، کـوشتن، شــــۆڕشی چــەکـداری، شەڕ، گـرتن و ئـێعدام جـیهانـێک دەخـوڵــقێنن کــە تـێیدا تـونـدوتـیژی بووە بەشێک لە ئاسۆی ژیان. ئەو هـەوڵ دەدات لە خــانووە دوورەکـەیدا جــیهانێکی ئـــارام بـــۆ خــۆی و پـــڕشـنگ دروســت بــکات، بەڵام هــەر هــەڵــبژاردنـی ئـەو خـانووە دوورە بــە هــۆی بــێ ئــیمکانـاتـی دەبـێتە هـــۆی ســـاز بـوونی گــومـانـێک کـــە پـــڕشـنگ بـە دەسـتی بـــێزار بـە کـوشتن دەدات. لەو خـــانووە دوورەدا ئەوان حـەمـامـیان نـیە ئـەوەی پـڕشـنگ بــــۆ حەمـامکردن دەچــێت بــۆ مـاڵی بەکری زێــڕیـنگەر هـەمــوو ئاوری تـونـدوتـیژی لە دنـیای دەرەوەدا دەگـوێــزێــتەوە بــۆ نـاو ماڵی خـۆی هــەمــان مــاڵ کــە پـەناگـای ئـەو بــوو بــۆ دوور بوون لە توند و تیژی. لــــێرەدایــــە نـاسـەقـامـگیری وەڵات وەک گـێژاوێک هـەمـوو ئـاسـتەکـانی ژیانـی تـاکــەکــەســی و بــە کــۆمەڵ دەشــێوێــنێ.

ئــەم لــێدوانـە ئــەدەبـیە لەم رۆمانـەدا زۆر بــە هـێزە، رۆمـان راسـتەوخـــۆ نـاڵێ کە کوردسـتان و ئـازارەکـانـی کـوردسـتانـە کـە بـێزاری کـرد بە بکوژ، بـــەڵـــکوو هـــەر دوو تــراژدیای تاک و تــراژیدیای نیشـتمان بـــە شــێوەیــێکی هاوتەریب لە تـەنیشــت یەکدا دەبـاتـە پــێشەوە و هـەر لێرەشـدا مانای هێمایی رۆمانەکە گێژاوە خۆی دەردەخات.

بە پێی ئەم تێڕوانینە دەتوانم بڵێم گێژاو لە رۆمانەکەدا چەند ئاستی هەیە: گــێژاوی تـاکـەکـەسی: بـێزار لە بـازنـەی کــوشتن و خــــۆشـەویســتی پـرشـنگدا دەسوورەتەوە من پرشنگم خۆشدەوێ، من پرشنگم کوشت. گـێژاوی مـێژوو: بـــانـە (هـــێمای نیشـــتمان) لە گــێژاوی مـێژوودا گیری کـردووە هـــەر درگایـێک کـــە بـۆ ئازادی لێی دەکـرێـــتەوە درگــایـــێکی دیکەیە کـە لەسـەر شـەڕ و ترس و ئاوارەیی دەکرێتەوە گـێژاوی گــێڕانەوە (رەوایـــەت): رۆمانەکە بە ئـەنـقەسـت راسـتی و چیرۆک تـێکەڵ دەکات. بــێزار کەســایەتـیێکی راسـتی نـیە بـەڵام وەسفی جوگرافـیایــێکی راسـتی دەکـات. بێزار ژیانـی خۆی بۆ کـاکـی نـووسەر دەگـێڕێـتەوە بـەڵام نـووسـەر دەتوانێ شتێکی لێ زیاد یـا کەم بکات و تەنانەت ئەو شـتانــە بـنووسـێت کـــە هــەرگـیز روویان نـەداوە. بــێزار خـۆی دەڵێ ژیــان تـەنـیا ئــەوە نـیە کە بــە سەرمان هاتـووە، بـەڵکو ئـەو شـتانەشـە کـە حـەزمـان دەکـرد بـە سـەرمان بـێن و نـەهـاتـوون. بـۆیـە چـیرۆکـەکـە لە نـێوان بـیرەوەری، ئـارەزوو و دروستکردنی هـونـەریدا دەسوڕێتەوە. یەک لە هـێما سـەرنجـڕاکـێشەکـانـی رۆمـانـەکـە چـەقـۆیـە. نـووسـەر چـەقـۆ و نیشـتمان بـەیـەکـەوە دەبەسـتێتەوە. بێزار دەڵێ هـەر وا کـە لە نـێوان چـەقـۆ و کـوشـتندا دنیایـەک هـــۆکـار هـەیـە لە نــێوان نیشـتمان و مـرۆڤیشـدا پەیوەندییەکی سادە و راستەوخۆ نییە. رۆمــانـەکە پـێمان دەڵێ کــە لە نـێوان چــەقــۆ و کــوشــتندا زنـجیرەیــێک هــۆکار هەیە. چـەقـۆ تـەنـیا ئـامـرازە، پـێویسـتی بـە دەسـتێک هـەیـە کـە هـەڵـیبگرێـت، بـە گـومـانـێک کـە ئـەو دەسـتە بجوڵێنێت، بـە ترس یـا تـوڕەیـی و مـێژوویـێک کـە گـومـانـێک دروسـت بکات. هــەمان لــۆژیک کــە دەکرێ بــە نســبەت نیشــتمانـەوە هــەبــێ. نیشــتمان روانگەی کـارەکــتەری ســەرەکی رۆمــانـەکــەوە رێــکەوتـە واتـە راســتەو خـۆ چــارەنـووس پـێناسە ناکات بەڵام سەدان و دەیـان شـتی دیکە هـەن کـــە پـەیـوەستن بــە نیشــتمانـەوە، هــەر ئەوەیە کــە نیشـتمان لە شــوێنی لەدایکبـوون دەگـۆڕدرێ بــۆ بــــەشـێک لە دەروونـی مـرۆڤ ئـەمـە لە قــسەی بێزار لەگەڵ باوکـیدا بـە جـــوانـی دەردەکـــەوێ لەو جــێیەدا کـــە دەڵێ: نیشــتمان بۆخۆی دێــت پــێویسـت نـاکا پـرسـیاری لێ بکەی. ئــەم رســتەیـە پــێمان دەڵــێت ئــێمە دەتـوانـین نیشـتمان جـێ بـهێڵین بەڵام نیشـتمان بـە ئـاسـانی لە ئـێمە نـابـێتەوە. چـەقـۆکـە شـتێکی نـوێ نـیە کـە بـێزار لە رۆژی کـوشـتنی پـڕشـنگدا کـڕیـبێتی. ئـەو چـەقـۆیـە سـااڵنـێکە لە مـاڵـەکـەدا هـەڵـگیراوە هـەر وا کـە بۆخۆی دەڵـێ تــــەنـیا وەک بـــیرەوەری ئـــەو سـاڵانـە هـەڵیگرتــبوو. ئـەمـە ئـەو مـانایەیە کە چـــەقـۆ دەکا بـــە هـــێمای رابردوویێک کـــە وا دەزانـین تـەنـیا بــیرەوەریــیەکە بەڵام هێشـتا دەتـوانـێ بــبڕێ. بــێزار چــەقــۆکــەی وەک بـیرەوەریـیەک هـەڵگرتوە، بەڵام لە کاتـی قـەیراندا (بحـران) هـەمـان چـەقــۆ؛ لە بـیرەوەریـەوە دەگـۆردرێـت بۆ کـردار. بـە هەمان شـێوەیش مـێژووی چــــارەسـەر نـەکـراو دەتـوانـێت لە یـادەوەریـەوە بـگۆڕدرێـت بـە دوبـارە کـردنـەوەی تـونـد و تـیژی. ئـەم چــــەقــــۆیــــە هـەمـان چــــەقــــۆیــــە کـە دایــــکی پــــڕشــــەنـگی پــــێ کـوژراوە. بێزار لە دووکــانـی بــاوکــی ئــەم چــەقــۆیــەی بــرد بــۆ مــاڵــی فــەقــێ ئــەحــمەد و هــەر لەوێــش بــۆ یـەکـەمـجار پـرشـەنـگ دەبـینێ بـەڵام هێشـتا لەو مـاڵـە دوور نـاکـەوێـتەوە کـە گـوێـی لە دەنـگی قــــیژەی ژنـی فــــەقــــێ مـەحــــموود دەبـێ کـە بــــەو چــــەقــــۆیــــە کـوژرا، بێزار لە داهــاتـوودا بــە هــەمــان چــەقــۆ پــرشــەنـگ دەکــوژێ کــە کــچی ئــەو ژنـە بــوو کــە فــەقــێ مـەحـــمود کـــوشـــتی. لـێرەشـــدا ئـــێمە دیـــسان بـــازنــەیـــێک دەبـــینین کـــە مـانــاکـــەرەوەی ناوی رۆمانەکەیە. بـێزار دەسـتێکی گـۆجـە ئـەو کـەم ئـەنـدامـیە لە نـاخـی خـۆیـدا تـەنـیا کـەم ئـەنـدامـیەکـی جـەسـتەیـیە بـەڵام هـەڵـس و کـەوتـی خـەڵـک لەو کـەم ئـەنـدامـەتـیە بـرێـنێکی شـونـاسـی لە بـــێزاردا دروســـت دەکـــا وەک ئـــەوەی لە خــۆیـدا هـــەســـت بـــە نــەقـس دەکـــات، هـــەوڵ دەدا وەیـشارێ و تـەنـانـەت بـە تـونـد و تـیژی کـردن تـوانـایـی دەسـتە گـۆجـەکـەی خـۆی هـــەڵـــدەســـەنــگێنێ هـــەر وا کـــە بـــوونــەوەرەکـــان دەکـــوژێ و دەڵـــێ “کــوشـتن، قۆڵــە گۆجـەکــەمــی لە بــیر دەبــردمــەوە”. لە کـــۆتــاییشـــداهـــەر ئـــەو دەســـتەی بـــێزار دەبـێتە دەســتی هــەڵـگرتــنی چـــــەقـــــۆکــە بـۆ کــوشـــــتنی پرشنگ. بـە هــمان شـــــێوە نیشـتمانـیش تـەنـیا خـاک نـیە ئـەگـەر دەسـتێکی گـۆج رۆح و جـەسـتەی تـاک بـریـندار دەکـا و پــــێوەنـدیــــەکـانـی دەخـــاتـە ژێــــر کـاریــــگەری خـــۆیــــەوە دۆخـــی نـا ئـاسـایــــی نیشـتمانیش نـاسـنامەو دەرونی کۆمەڵگا بـریندار دەکات. بـێزار دەڵێ ئـەو دەسـتە گـۆجـە ئــەوی لە نـێوان دۆسـتایەتـی و دوژمــانـیەتـیدا راگـرتـبوو.هەر بەو نســبەتە نیشـتمانی بـێ سەروسامان و بـرینداریـش سـنورەکانـی دۆســتایـەتــی و دوژمـنایـەتی لـێ تـێکەڵ دەبێ لە لایـێکە کـەوە خەبات بـۆ رزگـــاری و بەسـەر و سامان دەدا لە لایـێکە تـووشــی شــەڕی براکوژی دەبــێ و لە گـێژاو و بــازنـەی بــێ برانەوەی توند و تیژیدا قەتیس دەمێنێ. دەسـتی گـۆجـــی بێزار و دۆخـی نیشـتمانـی نـا سـەقامـگیر هـەر دووکـیان وێنەی ناسنامەیێکی بریندارن. لە رووی تـەکـنیکیەوە گـێژاو رۆمـانـێکی مـۆدێـڕنە بـە تایـبەت لە مـامـەڵـە کـردن لەگـــەڵ زەمـاندا. چـیرۆک بە هـێڵێکی راسـتتدا نـاڕوات. رابــــردوو، ئێسـتا، بـیرەوەری و خــەیاڵ بـــەردەوام تــێکەڵ دەبن. تەنانەت خــودی رۆمـان ئـامـاژە بـەوە دەکـات کــە” رابردوو هـەنـدێ جــار لە بـــڕیـــارەکـــانــیشمان بـەهــێزتـرە” ئـەم بـۆچـوونە وا دەکات زەمـان تـەنـیا کـات نــەبـــێت بـــەڵـــکوو بـــبێتە بەشێک لە تراژدیای بێزار. زمـانـی رۆمـانـەکـە پـڕە لە ئیسـتعارە و مـەجـاز و هـێما. چـەقـۆ، دەسـتی گـۆجـی کـاراکـتەر، ماڵ، نیشـتمان، خـودی نـاوی گـێژاو هـەر کـام مـانـایـێکی قـووڵـتر لە مانای راستەوخۆ هەلدەگرن. لە کـــۆتــایـــیدا بـــێزار ئارەزووی بارانێک دەکـــات کە جــەســـتە بـشواتــەوە و جــێ هـەنگاوەکـان بـۆ هـەمـیشە بسـڕێـتەوە. بـاران لـێرە دەتـوانـێت هـێمای ئـارەزووی سڕینەوەی رابردوو بێ. لە یـەک رسـتەدا گـێژاو چـیرۆکـی مـرۆڤـە کـە دەیـهەوێ لە رابـردوو و لە حـەمـوو ئــەو بــوارانـەی ژیــان کــە خـۆی هــەڵــینەبــژاردوون دەربــچێ بــەاڵم دەرچــونـی نـیە زۆرێک لەو شــتانـەی وەک نیشــتمان کــە دەکــرێ بــەس رێــکەوت بــن کــاریــگەری قــووڵ لە ســەر ژیان و چــارەنـووسی دادەنـێن تـا لە کــۆتـایــیدا خـۆی دەبــێ بـە بەشـێک لەو تـراژدیایەی کە هـەمـوو ژیـانـی هـەوڵـی داوە لـێیان هـەڵـێت. ئەو لە گـێژاوی هــەمـوو ئــەو رێکەوتـانـەدا ســووڕدەخـوا کە بــۆخـۆی لە هـەڵبژاردنیاندا رۆڵی نەبووە تەنانەت لێیان هەڵهاتوە، بەڵام ئەوان وازی لێ ناهێنن.